Kruszywa - podstawowe informacje


Kruszywa - materiały sypkie stosowane w budownictwie do produkcji zapraw i betonów oraz jako podkład pod nawierzchnie drogowe.

kruszywa mineralne (naturalne)

- piasek (wielkość ziaren do 2 mm)
- żwir czyli luźna skała o różnorodnym składzie i zaokrąglonym kształcie (wielkość ziaren 2- 63 mm)
- otoczaki (wielkość ziaren 63-250 mm)
- pospółka czyli naturalna mieszanina piasku i żwiru (wielkość ziaren do 63 mm).

kruszywa łamane
- miał kamienny (wielkość ziaren do 4 mm),
- kliniec- powstaje w wyniku rozdrobnienia skały, ma ostre brzegi (wielkość ziaren 5-25 mm),
- tłuczeń- to rozdrobniona skała w kształcie foremnych brył zbliżonych do sześcianu lub czworościanu, o ostrych brzegach (wielkość ziaren 25-120 mm),
- kamień łamany (wielkość ziaren 63-250),
- grys - powstaje w wyniku rozdrobnienia skał,jest sortowany na frakcje (wielkość ziaren -5-25 mm).

kruszywa sztuczne
Są otrzymywane ze skał poddanych obróbce termicznej i z odpadów przemysłowych. Najpopularniejszym kruszywem, uzyskanym w wyniku termicznej i mechanicznej obróbki gliny jest keramzyt.

Ze względu na rodzaj surowca skalnego i sposób uzyskania kruszywa sztuczne dzielimy na:

- kruszywa z surowców mineralnych poddanych obróbce termicznej: keramzyt, glinoporyt.

Keramzyt - podstawowym surowcem do jego produkcji jest glina, którą po okresie dojrzewania poddaje się mechanicznemu uplastycznieniu i rozdrobnieniu. Otrzymane w ten sposób granulki wypala się w piecach obrotowych w temperaturze 1200 °C. Podczas procesu wypalania granulki kilkakrotnie zwiększają swoją objętość, tworząc lekkie kruszywo o strukturze porowatej. Ziarna są kuliste lub owalne.

Glinoporyt otrzymuje się przez spiekanie z dodatkiem paliwa technologicznego surowców ilastych (lessy, gliny, ił) o niskiej jakości, wykazujących niewielką zdolność do pęcznienia pod wpływem temperatury a nastepnie pokruszenie spieku.

- kruszywa z odpadów przemysłowych poddanych obróbce termicznej: gralit, łupkoporyt, popiołoporyt, pumeks hutniczy, żużel granulowany.

Gralit otrzymuje się przez wypalanie w piecach obrotowych granul uformowanych z popiołów lotnych z dodatkiem surowców ilastych (np. gliny).

Łupkoporyt otrzymuje się przez spiekanie łupków przywęglowych (skał występujących przy złożach węgla), a następnie rozkruszanie produktów spalania.

Popiołoporyt otrzymuje się w wyniku spiekania zgranulowanych popiołów lotnych (lub mieszanek popiołów z miałem węglowym, pyłem węglowym, betonitem) w temperaturze 1000 - 1300°C. Otrzymany granulat jest rozkruszany i dzielony na frakcje.

Pumeks hutniczy otrzymuje się przez odpowiednie schłodzenie stopionego żużla wielkopiecowego z dodatkiem wody i pokruszenie otrzymanego surowca.

Żużel granulowany otrzymuje się przez szybkie schłodzenie płynnego żużla wielkopiecowego. Jest materiałem ziarnistym, porowatym, o szklistej strukturze.

- kruszywa z odpadów przemysłowych nie poddanych dodatkowej obróbce termicznej: elporyt, łupkoporyt ze zwałów, żużel wielkopiecowy, inne rodzaje żużla hutniczego, żużel paleniskowy, popiół lotny.

Elporytotrzymuje się przez rozdrobnienie żużla odprowadzanego z palenisk w elektrowniach.

Łupkoporyt ze zwałów otrzymuje się przez rozdrobnienie łupków przywęglowych samoczynnie przepalonych na zwałach.

Żużel wielkopiecowy otrzymuje się przez rozdrobnienie ostudzonego żużla hutniczego, powstającego podczas wytapiania surówki w wielkich piecach.
Inne rodzaje żużla hutniczego otrzymuje sie przez rozdrobnienie żużli pomiedziowych, poniklowych itp.

Żużel paleniskowy otrzymuje się przez rozdrobnienie żużla z palenisk.

Popiół lotny powstaje przez spalenie zmielonego węgla kamiennego w paleniskach elektrowni, a następnie wychwycenie produktów spalania z gazów spalinowych przy pomocy elektrofiltrów.


Ze względu na uziarnienie kruszywa dzielimy na:

- kruszywo drobne - o średnicy ziaren do 4 mm,
- kruszywo grube - o średnicy ziaren 4 - 63 mm,
- kruszywo bardzo grube - o średnicy ziaren 63 - 250 mm.

Uziarnienie kruszywa - zawartość poszczególnych frakcji określona w procentach.

Ze względu na gęstość objętościową kruszywa dzielimy na:

- kruszywo ciężkie - o gęstości większej od 3000 kg/m³
- kruszywo zwykłe - o gęstości 1800 - 3000 kg/m³
- kruszywo lekkie - o gęstości mniejszej od 1800 kg/m³

Gęstość objętościowa - stosunek masy materiału do jego objętości.

Gatunek kruszywa  zależy od zawartości ziaren poszczególnych frakcji. Natomiast marka kruszywa to liczba oznaczająca najwyższą klasę betonu możliwą do uzyskania przy użyciu tego kruszywa (przy zapewnieniu normowych warunków wykonania betonu).

Frakcja kruszywa
- zbiór ziaren o wymiarach ograniczonych dwoma kolejnymi sitami o określonej wielkości kwadratowych oczek, na przykład frakcja 4 - 8 oznacza ziarna, które przechodzą przez sito o wielkości oczek 8 mm i zatrzymują się na sicie o wielkości oczek 4 mm.

Polskie normy dzielą kruszywo mineralne na 3 grupy asortymentowe:

I grupa: piasek, piasek łamany
II grupa: żwir, grys, grys z otoczaków
III grupa: sortowana mieszanka kruszywa naturalnego, kruszywa łamanego i otoczaków

Dobór rodzaju kruszywa i jego ilość w mieszance betonowej ustala się w laboratorium. Na budowie sprawdza się tylko, czy zastosowane kruszywo spełnia ogólne wymagania stawiane kruszywom do betonu. W szczególności kontroluje się: zawartość ziaren wydłużonych i płaskich (ich nadmierna ilość może pogorszyć urabialność mieszanki betonowej, dzięki której beton łatwo i szczelnie wypełnia deskowanie), zawartość zanieczyszczeń (ciał obcych oraz zanieczyszczeń typu organicznego, takich jak glina lub ił), wilgotność kruszywa.



SPRAWDŹ ZAPRASZAMY DO WSPÓŁPRACY W PROGRAMIE DOBREBUDOWANIE.PL